بررسی اجمالی اهداف و ماهیت جنگ در اسلام و دیگر ادیان و مکاتب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه بو علی سینای همدان

چکیده

جنگ با انسان به‌وجود آمده و با حیات انسانی عجین شده است. در طول تاریخ مکاتب فراوانی به‌وجود آمده که سعی در زدودن جنگ و یا تحدید آن داشته‌اند؛ برخی مکاتب نیز از ستایشگران جنگ بوده‌اند. هدف این پژوهش بررسی و تبیین غایت جنگ در مکاتب بشری و ادیان دیگر با غایت و هدف نهایی جنگ (دفاع) در اسلام است. از این‌رو پرسش این مقاله این است که: هدف اسلام با اهداف مکاتب و ادیان دیگر از جنگ چه تفاوتهایی دارد؟ این پژوهش براین باور است که تفاوت دیدگاه اسلام با دیگر مکاتب و ادیان بیشتر در هدف و غایت جنگ است. بـا توجـه به ماهیت موضوع و رهیافت پاسخ به پرسش مقاله و سنجش فرضیه از روش توصیفی ـــ تحلیلی استفاده، و نیز روش مقایسه‌ای برای تجزیه تحلیل داده‌ها و مقایسه بین مکاتب مورد نظر استفاده شده است. ابزار پژوهش و جمع‌آوری داده‌ها اسنادی و کتابخانه‌ای و جستجو در متون اینترنتی است. یافته پژوهش این است که اسلام و دیگر ادیان و مکاتب در اهداف نهایی جنگ با هم اتفاق نظر ندارند و این تفاوت در هدف، شیوه‌ها و عملکردهای متفاوتی را در جنگ و صحنه عمل به دنبال دارد.

کلیدواژه‌ها


قرآن‌‌کریم، ترجمه الهی قمشه‌ای.

امام خمینی، روح‌اله (1378)، صحیفه امام، ج 13 در تارنمای http://www.imam-khomeini.ir/fa

ارسطو (1364)، سیاست،ترجمه حمید عنایت، چ چهارم، تهران: چاپخانه سپهر.

ازغندی، علیرضا؛ روشندل، جلیل (1378) ، مسائل نظامی و استراتژیک معاصر، تهران: سمت.

افلاطون (1367) ، دوره آثار افلاطون (قوانین) ،ترجمه محمدحسین لطفی، ج چهارم، چ دوم، تهران: خوارزمی.

آقایی، داوود (1389) ،سازمانهای بین‌المللی،چ هشتم، تهران: سرای عدالت.

آملی‌‌جوادی، عبدالله (1381) ، انسان و آزادی، رواق اندیشه، قم: صدا و سیمای جمهوری اسلامی، ش 7.

اندر وینسنت (1378) ، ایدئولوژیهای سیاسی مـدرن،ترجمه مـرتضی ثاقب‌‌فر، تهران: ققنوس.

باقری‌‌کبورق، علی (1377) ، کلیات و مبانی استراتژیک جنگ، تهران: مرکز نشر بین‌الملل.

برزنونی، محمدعلی (1384) ، اسلام اصالت جنگ یا صلح؟ مجله حقوقی بین‌المللی، ش 33.

تورات، سفر تثنیه. نسخه الکترونیکی در تارنمای www.iranjewish.com

جلیلی، سعید (1374) ،سیاست خارجی پیامبر (ص) ، تهران: انتشارات سازمان تبلیغات اسلامی.

جونز والتر (1373) ،منطق روابط بین‌الملل، ترجمه داود حیـدری، تهران: وزارت خارجه.

جونز و.ت (1385) ،خداوندان اندیشه سیاسی، ج دوم، ترجمه علی رامین، تهران: امیرکبیر.

حقیقت، صادق؛ باقری، سعید (1392) ، نظریه جنگ عادلانه در فلسفه سیاسی سنت اگوستین. پژوهشگاهعلومانسانیومطالعات فرهنگی، س چهارم، ش 2.

حسینی‌‌جیردهی، حسین (1370) ، سیاست دفاعی چارچوبی برای تحلیل، مجله سیاست دفاعی، 2(1). در تارنمای http://journals.ihu.ac.ir /

خدّوری، محمد (1335) ، جنگ و صلح در اسلام، ترجمه غلامرضا سعیدی. تهران: اقبال.

دلشاد تهرانی، مصطفی (1372) ، سیره نبوی، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد.

دهخدا، علی‌اکبر (1377) ،لغت‌نامه دهخدا، چ دوم، ج 9، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

دوورژه، موریس (1369) ، اصول علم سیاست، ترجمه ابوالفضل قاضی، تهران: انتشارات امیرکبیر.

رواسانی، شاپور (1378) ، نظری درباره امپریالیسم و لزوم توسعه نظریه‌های کلاسیک امپریالیسم سرمایه‌داری، مجله اطلاعات سیاسی اقتصادی، ش 139 و 140.

روسو، شارل (1369) ، حقوقمخاصمات مسلحانه، ترجمه علی هنجنی، ج اول، تهران: دفتر خدمات حقوقی بین‌المللی جمهوری اسلامی.

سبحانی، جعفر (1419 ق)، العقیده‌‌الاسلامیه علی ضوء مدرسه اهل‌البیت، قم: مؤسسه الامام الصادق.

ضیائی‌‌بیگدلی، محمدرضا (1368) ، حقوق جنگ. چ سوم. تهران: شرکت سهامی انتشار.

ضیائی‌‌بیگدلی، محمدرضا (1363) ، حقوق بین‌الملل عمومی، ج دوم، تهران: مؤلف.

طاهری، ابوالقاسم (1375) ،تاریخ اندیشه سیاسی در غرب، تهران: قومس.

طباطبایی، سیدمحمدحسین (1417 ق) ، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی.

طباطبائی، سیّدمحمدحسین (1374) ، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی همدانی. قم: نشر دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیّه قم.

عنایت، حمید (1377) ، بنیاد فلسفه سیاسی در غرب، چ چهارم، تهران: انتشارات زمستان.

فاستر، مایکل (1376) ،خداوندان اندیشه سیاسی، ترجمه جواد شیخ‌الاسلامی، تهران: امیرکبیر.

فرزانه، امیرحسن (1375) ، کاپیتالیسم و بی‌قراری جهان، مجله گزارش، ش 70.

تـفضلی، فریدون (1372) ، تاریخعـقاید اقتصادی از افلاطون تا دوره معاصر، تهران: نشر نی.

فوکویاما، فرانسیس (۱۳۹۳). پایان تاریخ و انسان واپسین. ترجمه عباس عربی و زهره عربی. تهران: انتشارات سخن کده.

 کریمی‌‌نیا، محمدمهدی (1383) ، ماهیت دینی و اعتقادی صهیونیزم. کتاب نقد. ش 33.

مایکل هاوارد (1393) ، کلازویتس. ترجمه غلامحسین میرزا صالح. تهران: نشر ماهی.

مطهری، مرتضی (1390) ،مجموعه آثار. ج 19. در تار نمای http://www.motahari.ir

کاتوزیان، محمدعلی (1388) ، آدام اسمیت و ثروت ملل. تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی.

مطهری، مرتضی (1373) ، جهاد. چ هفتم. تهران: صدرا.

مطهری، مرتضی (1367) ، سیری در سیره ائمه اطهار. تهران: صدرا.

منتسکیو (1343) ، روح القوانین،ترجمه علی‌اکبر مهتدی. چ پنجم. تهران: امیرکبیر.

می‌‌یر، پیتر (1374) ، جامعه‌شناسی جنگ و ارتش، ترجمه علیرضا ازغندی و محمدصادق مهدوی. چ سوم. تهران: قومس.

میرمعزی، سیدحسین (1378) ، نقدی بر اهداف نظام سرمایه‌داری از دیدگاه اسلام، مجله کتاب نقد. ش 11.

نقیب‌زاده، احمد (1373) ، نظریه‌های کلان در روابط بین‌الملل، تهران: قومس.

نجفی، محمدحسن (1413) ، جواهرالکلام، فی شرح شرائع الاسلام، ج 21، بیروت: دارالحیاءالتراث العربی. در تارنمای http://www.ghbook.ir