تحلیل کاربردی مدل امیدآفرینی سازمانی بر اساس اندیشه‌های مقام معظم رهبری در سازمان‌های دولتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.

2 استادیار، گروه مدیریت، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.

3 استادیار ،گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

4 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی واجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

5 استاد، گروه جامعه شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

چکیده

 
 امیدآفرینی به‌عنوان یکی از نیازهای اساسی جوامع و سازمان‌ها، نقشی محوری در ارتقای سرمایه اجتماعی، افزایش بهره‌وری و مقابله با چالش‌های محیطی دارد. در شرایط کنونی که سازمان‌های دولتی ایران با مشکلاتی نظیر کاهش انگیزش نیروی انسانی، ضعف کارآمدی و فشارهای بیرونی مواجه‌اند، توجه به امید به‌عنوان یک سرمایه روان‌شناختی و اجتماعی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. از منظر مقام معظم رهبری، امید نه‌تنها یک حالت روان‌شناختی فردی، بلکه راهبردی کلان برای پیشرفت جامعه و ایجاد تمدن نوین اسلامی به شمار می‌آید. بر همین اساس، پژوهش حاضر باهدف ارائه و اعتبارسنجی مدل مفهومی امیدآفرینی سازمانی مبتنی بر بیانات مقام معظم رهبری انجام شد تا ابعاد اصلی این مفهوم و نقش آن در سازمان‌های ایرانی بررسی گردد. این پژوهش ازنظر هدف کاربردی و ازنظر روش، توصیفی ـ تحلیلی (پیمایشی) است. جامعه آماری شامل کارکنان سازمان‌های دولتی بوده و با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای، تعداد ۳۸۴ نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسش‌نامه محقق ساخته بر مبنای شش بعد مفهومی (ایمان و باور دینی، خودباوری ملی، تاب‌آوری سازمانی، مقابله با یأس رسانه‌ای، مدیریت آینده‌نگر و مسئولیت‌پذیری و سرمایه انسانی) بود. برای تحلیل داده‌ها از آمار توصیفی، همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری در نرم‌افزار AMOS استفاده گردید. یافته‌ها نشان داد که تمامی ابعاد مستقل پژوهش دارای اثر مثبت و معنادار بر «امیدآفرینی سازمانی» هستند. در این میان، مسئولیت‌پذیری و سرمایه انسانی (β=0.30) و ایمان و باور دینی (β=0.27) بیشترین تأثیر را داشته‌اند، درحالی‌که مقابله با یأس رسانه‌ای (β=0.15) کمترین تأثیر را نشان داد. شاخص‌های برازش مدل نیز در محدوده مطلوب قرار داشتند (CFI=0.94، GFI=0.91، RMSEA=0.056) این نتایج بیانگر آن است که مدل پیشنهادی از اعتبار نظری و تجربی برخوردار بوده و می‌تواند به‌عنوان چارچوبی عملی برای تقویت امید و انگیزش در سازمان‌های ایرانی مورداستفاده قرار گیرد

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Applied analysis of the organizational hope-building model based on the thoughts of the Supreme Leader in government organizations

نویسندگان [English]

  • Hasan Askari 1
  • Fatemeh Sohrabi 2
  • Kamran Nazari 3
  • Ali Salahshor 4
  • Yaghob Ahmadi 5
1 PhD student, Department of Management, Sa.C, Islamic Azad University, Sanandaj, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Management, Sa.C, Islamic Azad University, Sanandaj, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Public Administration, Payam Noor University, Tehran, Iran.
4 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran.
5 Professor, Department of Geology, Payam Noor University.Tehran, Iran
چکیده [English]

ا
Hope-building, as one of the basic needs of societies and organizations, plays a pivotal role in promoting social capital. From the perspective of the Supreme Leader, hope is not only an individual psychological state, but also a macro strategy for the progress of society and the creation of a new Islamic civilization. Accordingly, the present study aimed to present and validate a conceptual model of organizational hope-building based on the statements of the Supreme Leader in order to examine the main dimensions of this concept and its role in Iranian organizations. This study is applied in terms of purpose and descriptive-analytical (survey) in terms of method. The statistical population included employees of government organizations, and 384 people were selected as samples using a stratified random sampling method. The data collection tool was a researcher-made questionnaire based on six conceptual dimensions (religious faith and belief, national self-confidence, organizational resilience, coping with media despair, forward-looking management and responsibility, and human capital). Descriptive statistics, Pearson correlation, and structural equation modeling in AMOS software were used to analyze the data. The findings showed that all independent dimensions of the study have a positive and significant effect on "organizational hopefulness". Among them, responsibility and human capital (β=0.30) and faith and religious belief (β=0.27) had the greatest effect, while coping with media despair (β=0.15) showed the least effect. The model fit indices were also within the desired range (CFI=0.94, GFI=0.91, RMSEA=0.056). These results indicate that the proposed model has theoretical and empirical validity and can be used as a practical framework for strengthening hope and motivation in Iranian organizations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • tahlil karbardi
  • madel amidafarini sazmani
  • andisheh cpehei mogham moazam rayabri
جلایی نوبری، حسین (1399)، نگرشی بر حرمت و آثار رباخواری از منظر آیات و روایات، آفاق علوم انسانی سال چهارم اردیبهشت 1399 شماره 37
رضایی ورمزیار فروزان، شرفی محمود (1401). شاخص‌های امیدآفرینی انتظار در مدل اسلامی پیشرفت در اندیشه‌ی امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی)، فصلنامه رهیافت‌های نوین مدیریت جهادی و حکمرانی اسلامی، صص 124-167.
عرفانی، رویا و حسن پور، اکبر و جعفری نیا، سعید و عبدالهی، بیژن،1399، الگوی ظرفیت سیالیت منابع انسانی در صنایع ISP، ششمین کنفرانس ملی علوم انسانی و مطالعات مدیریت
مولایی، م. (1401). ارائه الگوی امید به آینده در اندیشه امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی). فصلنامه مدیریت اسلامی، 10(4)، 88-115.
محمدی مقدم، م؛ و کاوند، س. (1401). کاوشی داده‌بنیاد بر امیدآفرینی در جامعه در راستای تحقق بیانیه گام دوم انقلاب. مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی، 14(2)، 101-134.
سرو، ف؛ و همکاران. (1400). واکاوی تحلیلی معنای امید در بیانات آیت‌الله خامنه‌ای، با تأکید بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی. اندیشه سیاسی، 9(3)، 41-63.
منصوری، م. (1399). تحلیل ویژگی‌های امید صادق در نظریه انتظار مقام معظم رهبری. پژوهش در مبانی و اندیشه مهدویت، 6(1)، 75-98.
دهقان، م. (1401). اخلاق امید: الزامات و پیامدهای امید صادقانه با نظر به بیانیه گام دوم. مطالعات فرهنگی اجتماعی انقلاب اسلامی، 5(2)، 59-84.
زارعی، نفیسه و خوشوقت، سمیه. (1400). امیدآفرینی در قرآن با تکیه بر اندیشه های جوادی آملی و علامه طباطبایی (ره). مطالعات تفسیر تطبیقی، 6(2), 204-223.
مولائی، مرتضی. (1401). ارائه الگوی امید به آینده در اندیشه امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی). پژوهشنامه انقلاب اسلامی، 12(43), 119-136. doi: 10.22084/rjir.2022.26032.3480
محمدی مقدم، یوسف و کاوند، ندا. (1402). کاوشی داده‌ بنیاد بر ‌‌امیدآفرینی در جامعه در راستای تحقق بیانیه گام دوم انقلاب. مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، 7(25), 305-328.
سهیل سرو، محمد, هزارجریبی، جعفر و عالمی، شهاب الدین. (1400). واکاوی تحلیلی معنای امید در بیانات آیت‌الله خامنه‌ای؛ با تأکید بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی. فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 10(4), 73-105. doi: 20.1001.1.23222573.1400.10.4.4.0
رضایی ورمزیار، ف؛ و شرفی، م. (۱۴۰۱). شاخص‌های امیدآفرینی انتظار در مدل اسلامی پیشرفت در اندیشه‌ی امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی).
مولایی، م. (۱۴۰۱). ارائه الگوی امید به آینده در اندیشه امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی).
دهقان، م. (۱۴۰۱). اخلاق امید: الزامات و پیامدهای امید صادقانه با نظر به بیانیه گام دوم.
شیرازی، م. (۱۴۰۱). تحلیل عملکرد نظام اداری و نقش امید در ارتقاء بهره‌وری.
عرفانی، ر؛ و همکاران. (۱۳۹۶). تحلیل کیفی پدیده افسردگی سازمانی در بخش دولتی.
محمدی مقدم، ی؛ و کاوند، ن. (۱۴۰۱). کاوشی داده‌بنیاد بر امیدآفرینی در جامعه.
Snyder, C. R. (2021). Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological Inquiry, 13(4), 249–279.
Luthans, F. Youssef-Morgan, C. M. & Avolio, B. J. (2023). Psychological Capital: Developing the Human Competitive Edge. Oxford University Press.
Peterson, C. & Seligman, M. E. P. (2023). Character strengths and workplace hope: Impacts on commitment and satisfaction. Journal of Organizational Behavior, 44(2), 155–174.
Carver, C. S. Scheier, M. F. & Segerstrom, S. C. (2023). Optimism, hope, and adjustment: Perspectives on positive psychology. Journal of Positive Psychology, 18(1), 22–37. https://doi.org/10.1080/17439760.2022.2100083
Davis, L. Kim, Y. & Thomas, R. (2022). Hope and entrepreneurial behavior in organizations. Journal of Business Research, 135, 123–135. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.10.042
Luthans, F. Youssef-Morgan, C. M. & Avolio, B. J. (2023). Psychological Capital: Developing the Human Competitive Edge. Oxford University Press.
Peterson, C. & Seligman, M. E. P. (2023). Character strengths and workplace hope: Impacts on commitment and satisfaction. Journal of Organizational Behavior, 44(2), 155–174. https://doi.org/10.1002/job.2599
Rego, A. Sousa, F. Marques, C. & Cunha, M. P. (2022). Hope and positive leadership: A source of organizational resilience. Journal of Management, 48(3), 567–591. https://doi.org/10.1177/01492063211008909
Smith, J. & Turner, R. (2023). Strategic leadership and hope in managing organizational change. Leadership & Organization Development Journal, 44(1), 75–93. https://doi.org/10.1108/LODJ-08-2022-0334
Snyder, C. R. 2021. Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological Inquiry. 13(4): 249- 279.