مدیریت و پژوهش‌های دفاعی

مدیریت و پژوهش‌های دفاعی

تحلیل زمینههای تحقق امنیت پایدار در کالنشهرهای چندقومی جمهوری اسالمی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، تهران، ایران.
2 استادیار علوم سیاسی دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران.
چکیده
این پژوهش باهدف تحلیل زمینه‌های تحقق امنیت پایدار در کلان‌شهرهای چند قومی ایران با استفاده از مدل شبکه‌های سیاستی انجام‌شده است. روش تحقیق مورداستفاده در پژوهش حاضر توصیفی ـ تحلیلی است و داده‌ها به‌صورت کتابخانه‌ای و از طریق مطالعه اسناد، گزارش‌های رسمی، قوانین و مقررات و پژوهش‌های پیشین گردآوری‌شده‌اند. با بررسی نظام‌مند پیشینه تحقیق و تحلیل محتوای منابع معتبر، کنشگران کلیدی (شامل نهادهای حکومتی، سازمان‌های محلی، گروه‌های اجتماعی و نهادهای مدنی) شناسایی و نقش آن‌ها در شکل‌دهی به شبکه سیاست‌گذاری امنیت پایدار تبیین شده است. سپس، با استفاده از نرم­افزار ساختار روابط، سطح تأثیرگذاری و الگوهای تعامل بین کنشگران مورد بررسی قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد تحقق امنیت پایدار درگرو استقرار حکمرانی خوبی است که بر پایه عدالت اجتماعی و مشارکت شهروندی بناشده باشد. توزیع ناعادلانه منابع، احساس محرومیت نسبی و ضعف سرمایه اجتماعی از مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده امنیت در کلان‌شهرهای چندقومی شناسایی‌شده‌اند. از سوی دیگر، تقویت اعتماد بین گروهی، توسعه نهادهای میانجی‌تر محلی و اجرای برنامه‌های فرهنگی هدفمند به‌عنوان راهکارهای اساسی تقویت امنیت پایدار معرفی‌شده‌اند. این پژوهش پیشنهاد می‌کند که سیاست‌گذاری امنیتی در کلان‌شهرهای چند قومی باید از الگوی صرفاً واکنشی به سمت رویکردی پیشگیرانه، هوشمند و جامعه‌محور تحول یابد. تشکیل شوراهای مشورتی امنیتی با مشارکت نمایندگان گروه‌های قومی، استقرار پلیس محله‌ای چند قومی و آموزش نیروهای انتظامی در حوزه مهارت‌های بی‌فرهنگی از جمله راهکارهای عملیاتی پیشنهادی این مطالعه هستند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Analyzing the contexts for achieving sustainable security in multiethnic metropolises of Iran using the policy network model

نویسندگان English

Afshin Karami 1
Majid Nejatpour 2
1 Department of Geography, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
2 Imam Hussein University
چکیده English

This study aims to analyze the foundations for achieving sustainable security in Iran's multi-ethnic metropolitan areas using the policy networks model. The findings indicate that the complex nature of security challenges in these regions requires a comprehensive and multidimensional approach. The policy networks model serves as an analytical framework that enables the examination of intricate interactions among governmental institutions, civil society organizations, and ethnic groups.The present descriptive-analytical study demonstrates that achieving sustainable security depends on establishing a balance among three key elements: good governance, social justice, and citizen participation. Unequal resource distribution, perceived relative deprivation, and weak social capital have been identified as the most significant security threats in these metropolitan areas. Conversely, strengthening intergroup trust, developing local mediating institutions, and implementing targeted cultural programs have been proposed as fundamental solutions for enhancing sustainable security.This research suggests that security policymaking in multi-ethnic metropolitan areas should evolve from a purely reactive model toward a preventive, intelligent, and community-oriented approach. Among the practical recommendations are establishing security advisory councils with participation from ethnic group representatives, implementing multi-ethnic community policing, and providing intercultural skills training for law enforcement personnel. Finally, the study emphasizes the necessity of integrating traditional security approaches with innovative community-based strategies while simultaneously addressing both objective and subjective dimensions of security.
.

کلیدواژه‌ها English

Sustainable Security
Metropolis
Ethnicity
Governance
Iran
احمدی، حمید. (1378). قومیت و قوم­گرایی در ایران: از افسانه تا واقعیت، تهران، نشر نی.
احمدی، محمدحسین، الوند، مریم. (1391). نقش قوم­گرایی در ناآرامی­های اجتماعی، فصلنامه پژوهش­های انتظام اجتماعی، سال چهارم، شماره دوم.
احمدی، یعقوب، محموداوغلی، رضا (1397) احساس محرومیت نسبی در میان قوم بلوچ و تأثیر آن بر خشونت سیاسی، نشریه پژوهش سیاست نظری، دوره جدید، شماره 23، صص 336-305.
احمدی­پور، زهرا، حیدری­موصلو، طهمورث، حیدری­موصلو، طیبه. (1389). تحلیل قومیت و هویت قومی در ایران جهت امنیت پایدار، فصلنامه انتظام اجتماعی، شماره 1، صص 62-35.
اسمیت، آنتونی. (1377). منابع قومی ناسیونالیسم، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 1.
باقری، معصومه، نواح، عبدالرضا، شجاعی، حدیث. (1401). الگوسازی ساختاری عوامل فرهنگی، اجتماعی و سیاسی تأثیرگذار بر همگرایی بین­قومی در شهر اهواز، پژوهش­های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، سال یازدهم، شماره پیاپی 38، شماره سوم، پاییز، صص 66-39.
جلالیان، سیداسحاق. (1398). بررسی عوامل مؤثر بر ارتقای امنیت پایدار مناطق مرزی؛ مطالعه موردی: شهرستان مرزی سردشت، فصلنامه پژوهشنامه مطالعات مرزی، دوره 7 شماره 4، زمستان.
جهانی­راد، حجت­اله، خرمی­آلام، محسن، شماخی، صمد و علمی، محمد. (1401). تحلیلی بر پیامدهای امنیتی نابرابری فرصت­های اقوام در جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه محیط­شناسی راهبردی جمهوری اسلامی ایران، سال ششم، شماره 2، زمستان.
حاجی­زاده، کاظم. (1399). بررسی تجربی الگوی روابط قومی در ایران، مطالعات اجتماعی ایران، دوره چهاردهم، شماره 1، بهار.
حسنی، فرزین، مرادیان، محسن، ذوالفقاری، حسین و کلانتری، فتح­اله. (1402). عوامل مؤثر بر امنیت پایدار مرزهای استان آذربایجان غربی با تأکید بر عامل اقتصادی، فصلنامه امنیت ملی، سال دوازدهم، شماره پنجاه، زمستان، صص 120-85.
حسنی­فر، عبدالرحمن، عباس­زاده، مجید. (1400). فضای مجازی، چالش­ هویت­جویی قومی و راهکارهای پیش­روی دولت جمهوری اسلامی، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال هفدهم، شماره اول، بهار، صص 213-178.
رمضان­زاده، عبدالله، بهمنی­قاجار، محمدعلی. (1387). هویت ایرانی و چندگانگی قومی، فصلنامه مطالعات ملی، سال نهم، شماره 1.
زارعی، غفار. (1398). نقش هویت قومی در همبستگی ملی پس از انقلاب اسلامی: رویکردی چندفرهنگی، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، سال سیزدهم، شماره 47.
زمانی، محسن. (1394) تکثرگرایی قومی راهی برای ایجاد وحدت و همبستگی ملی و اعتدال­گرایی، همایش ملی گفتمان اعتدال، دانشگاه ایلام، 25 و 26 آذر.
سراج­زاده، سیدحسین، قادرزاده، امید، رحمانی، جمیل (1393) مطالعه کیفی مذهب و قوم­گرایی در میان کردهای شیعه و سنی، جامعه­شناسی ایران، 15 (4)، صص 29-3.
سرور، رحیم. (1393). بررسی شاخص­های توسعه در مناطق مرزی در راستای تحقق امنیت پایدار، پژوهش­نامه جغرافیای انتظامی، سال 2، شماره 7، صص 54-25.
سیدامامی، کاووس. (1385). قومیت از منظر سیاست­های هویت، دانش سیاسی، شماره 3، صص 165-143.
شهبازی، امیرحمزه. (1398). قومیت، جنسیت و عملکرد فضاهای شهری در شهرهای چندقومیتی، جغرافیا و توسعه فضای شهری، سال ششم، شماره 2، پاییز و زمستان.
عسگری، محمود، معینی، محمدحسین، آقاجانی، احمد. (1399). ژئوپلیتیک قومیت­ها در تحولات ژئوپلیتیکی همگرایی و واگرایی غرب آسیا با تأکید بر جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه محیط راهبردی، شماره 11، تابستان.
علایی، حسین. (1391). امنیت پایدار در سند بیست­ساله جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال دهم، شماره 39.
غفاری­گیلانده، عطا، سیلابی، پروین، نظم­فر، حسین و محمدی، علیرضا. (1398). شناسایی و تحلیل فضایی گستره­های فقر شهری با استفاده از آمار فضایی در محیط GIS، فصلنامه برنامه­ریزی منطقه­ای، سال نهم، شماره 4، صص 262-247.
فرماندهی انتظامی استان سیستان و بلوچستان. (۱۴۰۱). گزارش آماری ناامنی‌های استان.
قادرزاده، اسد. (1401). مشکله همبستگی در جامعه چندقومی ایران: فراترکیب مطالعات موجود، بررسی مسائل اجتماعی ایران، دوره 13، شماره 1، بهار و تابستان.
قاسمی، محمدعلی (1386) جنبش­های جدید اجتماعی: مطالعه موردی آذربایجان، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال دهم، شماره اول، بهار.
کامران، جلال، زیاری، کرامت­الله و ذاکرحقیقی، کیانوش. (1400). تبیین عوامل تأثیرگذار در پیدایش و تکوین محلات شهری چندقومیتی، جغرافیا و برنامه­ریزی منطقه­ای، سال دوازدهم، شماره 1، زمستان، صص 321-297.
کلهر، مریم، رومینا، ابراهیم، جعفری، مهتاب (1400) شاخص­های ژئوپلیتیکی شهرهای مذهبی (مورد مطالعه شهر مقدس مشهد)، جغرافیا و برنامه­ریزی منطقه­ای، سال دوازدهم، شماره 1، زمستان.
محمدی­حمیدی، سمیه، کلانتری، محسن و ویسیان، محمد. (1394). تحلیل وضعیت نورپردازی و ارزیابی ایمنی فضاهای شهری با استفاده از راهبردهای CPTED و مدل ارزیابی Safety Audit، پژوهش­های جغرافیای برنامه­ریزی شهری، دوره 3، شماره 3، صص 341-325.
مختاری­هشی، حسین، وزین، نرگس و قادری­حاجت، مصطفی. (1396). بررسی پایدرای امنیت روستاهای مرزی استان سیستان و بلوچستان، فصلنامه جغرافیایی سرزمین، دوره 14، شماره 54، تابستان، صص 60-43.
ملکشاهی، مجتبی، سیرکی، گارینه و حسین­فر، عبدالرحمن. (1400). وضعیت حکمرانی خوب و امنیت ملی در جمهوری اسلامی ایران، جامعه­شناسی سیاسی ایران، سال چهارم، شماره چهارم، زمستان، صص 388-370.
موسوی­سرشت، سیدمعین و بابایی­فرد، اسداله. (1401). بازآفرینی هویت فرهنگی قومی در میان مردم عرب خوزستان، فصلنامه توسعه اجتماعی، دوره 16، شماره 3، بهار، صص 92-63.
نصیری، حسین. (1384). امنیت ملی پایدار، فصلنامه اطلاعات سیاسی اقتصادی، سال نوزدهم، شماره 216-215.
نقدی، اسداله، احمدی، امیدعلی و سلطانی­عزت، محمود. (1392). بررسی جامعه­شناختی میزان همگرایی قومیت­های استان همدان، مجله تحلیل اجتماعی، شماره 4/68.
نواح، عبدالرضا، خیری، حیدر (1395) بررسی هویت قومی و تأثیر آن بر احساس طرد اجتماعی، راهبرد اجتماعی.
دوره 24، شماره 109 - شماره پیاپی 3
پائیز 1404
پاییز 1404
صفحه 107-132

  • تاریخ دریافت 06 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 30 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 26 آذر 1404