مؤلفه‌های مدیریت نظامی و فرماندهی پیامبر اکرم صلی‌الله و علیه و آله

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه افسری امام حسین(ع)

چکیده

پیامبر اکرم(ص) با استفاده از شیوه­های جدید نظامی و با فرماندهی و مدیریت بسیار دقیق برتری عددی و تجهیزاتی دشمن را خنثی می‌کرد؛ هدف این پژوهش بررسی شیوه‌های نظامی به‌کار گرفته شده در مدیریت و فرماندهی پیامبر اکرم(ص) در جنگهای مختلف است. با توجه به ­ماهیت موضوع و در مسیر پاسخگویی به پرسش اصلی‌ مقاله، یعنی «اصول و شیوه‌های نظامی در مدیریت و فرماندهی پیامبر اکرم(ص) چیست؟» از روش توصیفی ­ـ­ تحلیلی به­منظور بررسی موضوع استفاده شده است که از نظر نوع تحقیق در دسته پژوهشهای کاربردی قرار دارد. ابزار گردآوری اطلاعات و داده‌ها نیز به­ شیوه کتابخانه‌ای ­ـ­ اسنادی و منابع اینترنتی است. با تجزیه­و­تحلیل پرسش‌ این مقاله، می‌توان پاسخ روشنی به آن داد و آن تعدادی از اصول و روشهای نظامی مورد استفاده پیامبر اکرم(ص) در جنگ است. نتایج تحقیق نشانگر این است که چهار شاخص مهم در مدیریت و فرماندهی پیامبر اکرم(ص) نقش بسیار مهمی در پیروزی ایشان در جنگها داشت که عبارت است‌از: 1. استفاده از انواع اصول و روشهای جنگی 2. خلاقیت و نوآوری در جنگها 3. آمادگی و آموزش فنون جنگی به لشکر  4. سازماندهی نیروها و تجهیزات در جنگها.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
ابن‌حجر عسقلانی (بی‌تا). الاصابه فی تمییز الصحابه، بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن‌حزم‌اندلسی، ابومحمد (بی‌تا). جوامع السیره. تحقیق احسان عباس، مصر: دارالمعارف.
ابن‌سعد، محمدبن‌منیع (1410ق). الطبقات الکبری، بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن‌شهاب‌زهری، محمدبن‌مسلم (۱۴۰۱). المغازی‌النبویه. تحقیق سهیل زکار. بیروت: دارالفکر.
ابن‌هشام، ابومحمدعبدالملک (۱۳۵۵ق). السیره النبویه. بیروت: مصطفی‌ البابی ‌الجلسی.
اشراق، محمدکریم (1360). تاریخ و مقررات جنگ در اسلام، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
ایوبی، هیثم (۱۹۸۵). الموسوعه‌العسکریه، بیروت: المؤسسه‌العربیه للدراسات و النشر.
آخوندی، مصطفی (بی‌تا). نظام دفاعی اسلام. تهران: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
آیتی، محمد ابراهیم (1378). تاریخ پیامبر اسلام(ص). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
آئینه‌وند، صادق (1383). تاریخ اسلام. قم: نشر معارف.
بخاری، محمدبن­اسماعیل (۱۴۰۱). صحیح‌البخاری. بیروت: داراحیاء­التراث‌العربی.
بلاذری، احمدبن‌یحیی (۱۳۹۸). فتوح‌البلدان. تحقیق صلاح‌الدین المنجد. بیروت: دارالکتب ‌العلمیه.
بیهقی، احمدبن‌الحسین (۱۹۵۲). السنن‌الکبری، هند، رکن، دائره‌المعارف العثمانیه.
حافظ‌نیا، محمدرضا (1394). مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی. تهران: سمت.
حمیداله، محمد (1363). رسول اکرم(ص) در میدان جنگ، تهران: نشر محمدی.
دحلان، ذینی (1427). ج 3، بیروت: دارالکتب العلمیه.
رشیدی، مهدی، آذر، داوود (1394)، تحلیل هرمنوتیک عملیات روانی در عصر نبوت پیامبر اسلام(ص). فصلنامه علوم و فنون نظامی. س یازدهم. ش 32: 120 ـ 99.
سبحانی، جعفر (1393). فروغ ابدیت. قم: انتشارات مؤسسه بوستان کتاب.
طائب، مهدی (1392). سیری در عملیات روانی در اسلام. فصلنامه عملیات روانی. ش 22:   27 ـ 5. 
طبری، محمدبن‌جریر (۱۹۶۱). تاریخ الطبری. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
قائدان، اصغر (1385). مدیریت و رهبری پیامبر(ص) در عرصه‌های نظامی. فصلنامه مطالعات بسیج. ش ۳۱: 41 ـ 6.
قائدان، اصغر (1397). سازماندهی جنگی در غزوات عصر پیامبر(ص). فصلنامه مطالعات تاریخیجنگ. ش سوم: 96 ـ 75. 
قرطبی، ابوعبداله ­محمد (۱۹۶۷). الجامع الاحکام القرآن. قاهره: دارالکاتب‌العربی.
مجلسی، محمد باقر (1403ق). بحارالانوار، چاپ دوم، بیروت مؤسسة الوفاء.
مسلم، ابوالحجاج (بی‌تا). صحیح المسلم، بیروت: دارالمعرفه.
معاونت آموزش نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (1376). شیوه‌های گردان زرهی. تهران: معاونت آموزش نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
David, D. & Van Fleet, Gary (1979) Military Leadership an Organizational, Behavior Perspective, P. 1– 12.